„Mocą, która w tobie jest” (II): Twoje miejsce w świecie

Czy żyjesz, słuchując Ducha Świętego? Czy tam gdzie jesteś w świecie postrzegasz jako swoje powołanie? Jeśli tak, to już sam jesteś owocem „nowej Pięćdziesiątnicy”, o którą modlił się święty Josemaría.

Anioł nie zdążył się jeszcze oddalić, a Gedeona już dopadają wątpliwości. Czy to naprawdę Bóg do mnie przemawia? Czy to nie moje przywidzenie… albo wręcz podstęp nieprzyjaciela? Urojenia wielkości? Może uważam się za kogoś nazbyt wyjątkowego? Gedeon prosi więc Boga o serię znaków[1]. A Pan przystaje na to, zamiast go skarcić, jak uczynił to wobec Sary (por. Rdz 18, 13-15), czy odebrać mu mowę, jak Zachariaszowi (por. Łk 1, 20). Być może dlatego, że Gedeon nie tyle wątpi w Boga, ile w samego siebie: czy to, co ma zamiar zrobić, rzeczywiście pochodzi od Boga.

Coś podobnego przeżył kiedyś święty Josemaría w pierwszych latach istnienia Dzieła. Podczas modlitwy przed Najświętszym Sakramentem przyszła mu do głowy następująca myśl: „«A jeśli to wszystko jest kłamstwem, twoim złudzeniem, i tylko tracisz czas..., a – co gorsza – sprawiasz, że traci go tak wielu innych?». Trwało to zaledwie kilka sekund, ale ileż to kosztuje cierpienia! Zwróciłem się wtedy do Jezusa, mówiąc: «Panie (niedosłownie tymi słowami), jeśli Dzieło nie jest Twoje, zniszcz je natychmiast, w tej samej chwili, tak abym o tym wiedział». Natychmiast nie tylko odczułem potwierdzenie prawdy o Jego woli względem Jego Dzieła, ale też jasno zobaczyłem pewną kwestię organizacyjną, której aż do tamtej pory nie potrafiłem w żaden sposób rozwiązać”[2].

Względność liczb

Umocniony przez Boga Gedeon przezwycięża te chwile kryzysu i podejmuje dalsze przygotowania do wypełnienia misji. Pan mówi mu jednak: «Zbyt liczny jest lud przy tobie, abym w jego ręce wydał Madianitów, gdyż Izrael mógłby przywłaszczyć sobie chwałę z pominięciem Mnie i mówić: „Moja ręka wybawiła mnie”» (Sdz 7, 2). Gedeon wzywa zatem do powrotu wszystkich, którzy odczuwają strach, i pozostaje z niespełna jedną trzecią początkowej armii: z około dziesięcioma tysiącami ludzi.

Mimo to Pan nalega, że wciąż jest ich zbyt wielu. Wskazuje też Gedeonowi bardzo osobliwe, niemal humorystyczne kryterium ostatecznej selekcji wojska: sposób picia wody ze strumienia (por. Sdz 7, 4-6). Gdyby taki rozkaz wydał zwykły dowódca, wywnioskowalibyśmy, że niespecjalnie zależy mu na tym, jacy śmiałkowie staną do bitwy. Rozkaz ten pochodzi jednak od Boga, który miłuje każde swoje stworzenie (por. Mdr 11, 24), więc Pismo Święte daje nam tu raczej do zrozumienia, że Pan wybiera tych, których sam chce (por. J 15, 16), a Jego kryteria przerastają nasze (por. Iz 55, 8-9).

Ostatecznie z armii zostaje zaledwie jeden procent tego, co Gedeon zakładał na początku: «Przy pomocy tych trzystu mężów, którzy chłeptali wodę językiem, wybawię was i w ręce twoje wydam Madianitów. Wszyscy inni mężowie niech wracają do siebie» (Sdz 7, 7). Jeśli z tego epizodu płynie jakiś oczywisty wniosek, to ten, że Pan bardzo relatywizuje znaczenie liczb. Mówi nam, że liczy się nie liczebność szeregów, lecz „mocą, która w tobie jest” – moc, którą On sam w nas złożył: Jego łaska, a w szczególności duch Dzieła.

To jest moje miejsce w świecie

W obliczu tego, co mogłoby osłabić Dzieło – dwóch wielkich wrogów, jakimi są brak poczucia synostwa oraz brak braterstwa – dostrzegamy, że jego siła tkwi przede wszystkim w naszej synowskiej relacji z Bogiem: w tej wolności dzieci, która nie kieruje się chłodną, wyrachowaną logiką. A także w braterstwie, które przenosi tę więź z Bogiem na relacje, jakie tworzymy na drodze naszego życia… Pionowa oś synostwa i pozioma oś braterstwa kreślą razem krzyż. Krzyż Święty, który „sprawi, że będziemy trwali”[3].

Skąd jednak dzisiaj, na tym solidnym i pewnym fundamencie – który musi być zawsze obecny, ponieważ wszystko podtrzymuje – popłyną siła, dynamizm i rozmach dla Dzieła? Popłyną, jak zawsze, od Ducha Świętego, „Pana i Ożywiciela”[4]. Od tego samego Ducha Świętego, który natchnął świętego Josemaríę do założenia Dzieła i który pragnie dalej prowadzić je w łonie Kościoła aż do końca świata. Odnowienie przyjdzie od Ducha Świętego, jeśli utrzymamy żywe pragnienie nieustannego wsłuchiwania się w Jego głos, jeśli każdy z nas postara się zrobić Mu miejsce w swoim życiu. Nie jakiś mały kąt, lecz całą dostępną przestrzeń!

„Albowiem wszyscy ci, których prowadzi Duch Boży, są synami Bożymi” (Rz 8, 14). „Nowa Pięćdziesiątnica”[5], o którą modlił się święty Josemaría, stanie się rzeczywistością w takiej mierze, w jakiej każdy będzie słuchał Ducha Świętego i szedł za Nim z coraz większą uległością, a także w jakim każdy czuje się naprawdę „na swoim miejscu” dzięki swojemu powołaniu, które jest jego prawdziwym miejscem w życiu i w historii. Ze wszystkimi trudnościami, przeciwnościami i rozczarowaniami, jakich doświadcza każdy człowiek, ale szczęśliwy, czujący się dobrze, wolny jak ptak[6], obdarzony „wolnością i chwałą dzieci Bożych” (Rz 8, 21).

„Powołanie prowadzi nas do odnalezienia w naszym życiu miejsca, które będziemy utrzymywać z zapałem i radością, pełni nadziei nawet w chwili śmierci. Jest tym, co nadaje poczucia misji w pracy, tym, co uszlachetnia nasze istnienie i nadaje mu wartość”[7]. Kto tak żyje, może powiedzieć sobie w głębi serca: „Moim miejscem jest Dzieło; to jest mój duch; to jest mój dom, to jest moja misja…”. Taki człowiek nie potrafi i nie chce wyobrazić sobie siebie w świecie i w Kościele w żaden inny sposób ani w żadnym innym miejscu.

Duch daje życie

Czuć się w Dziele na swoim miejscu nie oznacza jedynie przynależności do ośrodka czy też mówienia i zajmowania się sprawami instytucjonalnymi bądź organizacyjnymi. Oznacza to odczuwanie ducha Dzieła właśnie jako takiego – jako ducha: jako czegoś, co odnawia i poszerza horyzonty naszego życia. Podobnie bowiem jak Duch Święty daje życie, tak każdy charyzmat mający w Nim swoje źródło ma za zadanie dawać życie tym, którzy go otrzymują (por. 1 Kor 12, 7). A „duch Dzieła, jak Ewangelia, nie narzuca się naszej istocie, tylko ją ożywia. Jest ziarnem przeznaczonym do tego, żeby wzrastać na glebie każdego człowieka”[8].

Z zachowaniem wszelkich proporcji może pomóc zilustrować tę myśl porównanie ze świata sportu lub organizacji. Kiedy mówi się o „duchu zespołu”, ma się na myśli wizję i sposób działania, które sprawiają, że drużyna jest zjednoczona i zmotywowana, co przynosi dobre wyniki. Duch to coś, co napędza przedsięwzięcie, nadaje mu dynamizm, a jednocześnie zapewnia spójność… Analogicznie duch Dzieła jaśnieje tam, gdzie jest przekazywany i ucieleśniany jako „życiowa siła, która ma w sobie coś z lawiny, pociągającej za sobą wszystko”[9], jako coś, co inspiruje i pobudza, co daje „pełne nadziei spojrzenie w przyszłość”[10]. Wszystko to zaś przy pełnej świadomości własnych ograniczeń i ograniczeń innych ludzi – ale bez ulegania zniecierpliwieniu, jak gdyby trudności były jakąś anomalią w świecie zranionym przez grzech.

Człowiek czuje się w Dziele jak w domu, gdy potrafi modlić się w ten sposób: „Panie, Ty mnie tu przyprowadziłeś. Ileż wokół dobra, a ileż też spraw, które nie idą tak, jak powinny. A mimo to czuję się na swoim miejscu”. Może chciałbym widzieć więcej owoców; może czuję się w ośrodku tym ostatnim albo tą ostatnią; może nie bardzo wiem, co przyniesie mi przyszłość; ale Bóg mnie powołał i chcę dać z siebie wszystko, aby Jego Dzieło rozwijało się w moim życiu i wokół mnie, nawet jeśli to nie ja zobaczę owoce moich wysiłków.

Twoja własna ścieżka na wspólnej drodze

Kto odnalazł swoje miejsce w świecie, prędzej czy później zdaje sobie sprawę, że musi je nieustannie odkrywać na nowo – dzień po dniu, etap po etapie. Również dlatego, że czasem, wraz z upływem lat i zmianą okoliczności, trzeba szukać „nowych sposobów dalszego wypełniania naszej misji”[11].

Święty Josemaría zwykł mówić o Dziele jako o drodze, na której jest mnóstwo miejsca, aby każdy mógł posuwać się naprzód na swój sposób: „ścieżka Dzieła jest bardzo szeroka. Możesz iść po prawej lub po lewej stronie: na koniu, na rowerze, na kolanach, na czworakach, jak wtedy, gdy byłeś dzieckiem. Nawet na poboczu, o ile nie zejdziesz z właściwej drogi”[12]. Używając tego obrazu, myślał nie tylko o konieczności poszanowania wolności każdego człowieka, lecz przede wszystkim o potrzebie jej wspierania. Wspierania wolności, inicjatywy i kreatywności każdego i każdej z nas.

Bioróżnorodność ma fundamentalne znaczenie dla rozkwitu życia: tam, gdzie jej brakuje, życie ubożeje i w końcu zamiera. Ta sama zasada rządzi w sferze ducha, dlatego trzeba pomagać każdemu w odnalezieniu jego własnej ścieżki na wielkiej drodze Dzieła, na której jest tyle szlaków, ile okoliczności, osobowości i życiowych historii. „Każdemu bowiem Bóg daje, w ramach ogólnego powołania do Opus Dei (…), ego specyficzny sposób dotarcia do celu. Nie jesteśmy wycięci z tego samego materiału, jak z szablonu (…). W Opus Dei nie wkładamy dusz do formy i nie ściskamy ich. Nie chcemy nikogo „gorsetować”. Istnieje wspólny mianownik: chcemy dotrzeć do wszystkich i to wystarczy”[13].

Odnaleźć własną drogę w Dziele to odnaleźć nasz własny sposób modlitwy, ponieważ „istnieje wiele, nieskończenie wiele sposobów modlitwy”[14]. Jest to bez wątpienia poszukiwanie i odkrywanie trwające całe życie, gdyż również u tej samej osoby sposób budowania relacji z Bogiem może zmieniać się z biegiem lat: to, co pomagało nam dawniej, dziś już nam nie służy, i odwrotnie. Oczywiście Dzieło daje nam punkty odniesienia, abyśmy mogli rozwijać więź z Bogiem. Do każdego należy jednak odkrycie – z pomocą Ducha Świętego oraz osoby towarzyszącej nam duchowo – własnego sposobu modlitwy, przeżywania naszego dialogu z Bogiem w ciągu dnia i przez całe życie.

Droga wewnątrz drogi wyraża się również w sposobie bycia apostołami. Przyjaźń, kontakt jeden na jeden, stanowi istotę naszego sposobu ewangelizowania. To „rozległe dzieło apostolskie”[15] jest dyskretną, ale ogromną siłą, którą Dzieło wnosi również do Kościoła. Osobisty kontakt pozostawia bowiem w ludziach głęboki ślad, ponieważ tym, co najbardziej nas w życiu kształtuje, są relacje. Do takiego kontaktu dochodzi się jednak na tysiąc sposobów – i tu każdy oraz każda wkracza ze swoją osobowością, swoimi zainteresowaniami, swoją serdecznością…

Swoją własną drogę w Dziele odnajdujemy także wtedy, gdy odkrywamy nasz niepowtarzalny sposób bycia błogosławieństwem dla świata. Pan powiedział do Abrahama i mówi do każdego z nas: „staniesz się błogosławieństwem” (Rdz 12, 2). Pragnie On, abym poprzez moją pracę, moją troskę, moją obecność… wszędzie tam, gdzie jestem, stawał się błogosławieństwem dla tych, którzy mnie otaczają. I abym szukał oraz znajdował inicjatywy, które mogę podejmować w oparciu o moje talenty, moją wrażliwość, moje doświadczenie życiowe i w środowisku, w których się obracam… Inicjatywy, a wraz z nimi także przyjaźnie, które będą się rodzić ramię w ramię z tyloma dobrymi ludźmi.

Na wszystkich tych polach możemy liczyć na wsparcie naszej rodziny, naszych braci i sióstr w Dziele. Frater qui adiuvatur a fratre quasi civitas firma — „Brat wspomagany przez brata jest jak miasto warowne” (Prz 18, 19). To siła braterstwa, bliskość tych, którzy są obok, by doradzić, dodać otuchy, wesprzeć, wysłuchać, pocieszyć, otworzyć nowe horyzonty… jednym słowem: by towarzyszyć. Bo gdybyśmy zapytali samych siebie – albo gdyby ktoś zapytał nas – co w gruncie rzeczy robi Dzieło, na czym polega ta „wielka katecheza”[16], moglibyśmy śmiało odpowiedzieć: na towarzyszeniu. Dzieło towarzyszy. Wszystko, co robimy w Dziele, sprowadza się ostatecznie do towarzyszenia ludziom na drodze do nieba.

---

Zwycięstwo, którego Pan ostatecznie udziela Gedeonowi, zostaje osiągnięte nie tylko przy dysproporcji sił, lecz także za pomocą zupełnie niekonwencjonalnych metod (Sdz 7, 16-22). Ma to jasno pokazać, że „całe nasze męstwo jest użyczone”[17]. Czego Pan potrzebuje z naszej strony? Jedynie zdecydowanej gotowości, by iść za Nim w tę przygodę: „Bóg i odwaga”. Obyśmy, odnalazłszy Go, nie przestawali Go szukać na każdym zakręcie drogi, aby On mógł uczynić z naszego życia błogosławieństwo dla świata.

Carlos Ayxelà

[1] Por. Sdz 6, 17-24.36-40.

[2] Święty Josemaría, Zapiski wewnętrzne, nr 1729 (24.06.1933), cyt. za: Entrevista sobre el fundador del Opus Dei, Rialp, wyd. 9, Madryt 2001, s. 190.

[3] Święty Josemaría, Instrukcja, 19.03.1934, nr 28, cyt. za: El Fundador del Opus Dei (I), Rialp, Madryt 1997, s. 387.

[4] Mszał Rzymski, Wyznanie wiary nicejsko-konstantynopolitańskie.

[5] Święty Josemaría, Bruzda, nr 213.

[6] Por. święty Josemaría, List 18, nr 38.

[7] Święty Josemaría, List 3, nr 9.

[8] F. Ocáriz, List pasterski, 9.01.2018.

[9] Święty Josemaría, List 3, nr 9.

[10] F. Ocáriz, Słowo od Prałata, 19.03.2026.

[11]Tamże.

[12] Święty Josemaría, Rozmowy z Panem, nr 68.

[13]Tamże.

[14] Święty Josemaría, Przyjaciele Boga, nr 243.

[15] F. Ocáriz, Słowo od Prałata, 19.03.2026.

[16]Zapiski wewnętrzne, nr 548 (6.01.1932), cyt. za: El itinerario jurídico del Opus Dei, Pampeluna, Eunsa 1990, s. 45.

[17]Droga, nr 728.