Samenvatting
1. Hoe zag de neerdaling van de Heilige Geest eruit?
2. Wie is de Heilige Geest?
3. Wat is de eigennaam en andere titels van de Heilige Geest?
4. Welke symbolen van de Heilige Geest zijn er in de Heilige Schrift?
5. Wat is de gezamenlijke zending van Jezus Christus en de Heilige Geest in de heilsgeschiedenis?
6. Hoe werkt de Heilige Geest in het leven van Christenen?
7. Wat zijn de gaven van de Heilige Geest?
8. Hoe heeft de Heilige Geest Maria voorbereid door zijn genade? Wat betekent het dat ze “vol van genade” is?
1. Hoe zag de neerdaling van de Heilige Geest eruit?
Lucas vertelt het ons in hoofdstuk 1 en 2 van de Handelingen van de Apostelen. Voor de Hemelvaart had Jezus de leerlingen opgedragen “niet uit Jeruzalem te vertrekken, maar te wachten op de belofte van de Vader. Want Johannes doopte inderdaad met water”, zei hij, “maar jullie zullen over niet al te lange tijd gedoopt worden met de Heilige Geest. Wanneer de Heilige Geest over jullie gekomen is, zullen jullie mijn getuigen zijn in Jeruzalem, en in geheel Judea en Samaria, en tot het uiteinde der aarde.”
“Enige dagen later”, vervolgt Lucas, “toen zij allen bijeen waren, klonk er plotseling uit de hemel een geluid als van een ruisende, machtige wind, en het vervulde het hele huis waar zij zaten; en er verschenen hun tongen als van vuur, die op ieder van hen rustten. En zij werden allen vervuld met de Heilige Geest en begonnen in vreemde talen te spreken.”
Op deze dag wordt de Heilige Drie-eenheid volledig geopenbaard en vanaf nu staat het Koninkrijk dat Christus heeft aangekondigd open voor iedereen die in Hem gelooft.
Mediteren met de Heilige Jozefmaria
De heilige Lucas vertelt dat na de getuigenis van de heilige Petrus over de verrijzenis van Christus, velen naar hem toe kwamen met de vraag: ‘Wat moeten we doen, mannenbroeders?’ En de apostel antwoordt: ‘Bekeert u en ieder van u late zich dopen in de naam van Jezus Christus tot vergeving van uw zonden. Dan zult gij als gave de Heilige Geest ontvangen.’ En de gewijde tekst eindigt met de mededeling dat er die dag ongeveer drieduizend mensen in de Kerk werden opgenomen.
De plechtige komst van de Heilige Geest op die Pinksterdag was geen losstaande gebeurtenis. Er is bijna geen bladzijde in de Handelingen van de apostelen waar niet over Hem en zijn werking wordt gesproken, waarmee Hij het leven en het handelen van de vroegste Christelijke gemeenschap begeleidt en bezielt. Hij inspireert de prediking van de heilige Petrus, sterkt de leerlingen in het geloof. Hij bezegelt met zijn aanwezigheid de oproep die tot de heidenen wordt gericht. Hij stuurt Saulus en Barnabas naar verre landen om nieuwe wegen te openen voor de leer van Jezus. In één woord: alles wordt door zijn aanwezigheid en zijn handelen beheerst. (Christus komt langs, 127)
Een veilige weg tot de nederigheid is te overwegen dat we - ook al hebben we geen talent, naam of fortuin - efficiënte werktuigen kunnen zijn als we ons tot de Heilige Geest wenden om te vragen of Hij ons zijn gaven meedeelt. Ondanks dat de Apostelen drie jaar lang door Jezus waren onderwezen, vluchtten ze ontzet voor de vijanden van Christus. En toch lieten ze zich na Pinksteren geselen en opsluiten en gaven ze ten slotte hun leven als getuigenis van hun geloof. (De Voor, 283)
Bid met mij om een nieuw Pinksteren dat de wereld opnieuw in brand zet. (De Voor, 213)
2. Wie is de Heilige Geest?
De Heilige Geest is een van de drie Personen van de heilige Drie-eenheid. “Hij die de Vader in onze harten gezonden heeft, de Geest van zijn Zoon, is werkelijk God. Een in wezen met de Vader en de Zoon is Hij onlosmakelijk met Hen verbonden, zowel in het diepste leven van de Drie-eenheid als in zijn gave van liefde voor de wereld. Bij het aanbidden echter van de Drie-eenheid die levengevend, één is in wezen en ondeelbaar, belijdt het geloof van de Kerk ook het onderscheid in Personen. Wanneer de Vader zijn Woord zendt, zendt Hij altijd zijn Adem: een gezamenlijke zending, waarin de Zoon en de Heilige Geest wel te onderscheiden zijn, maar niet te scheiden zijn. Zeker, het is Christus die verschijnt, het zichtbare beeld van de onzichtbare God, maar het is de Heilige Geest die Hem openbaart.” (Catechismus van de Katholieke Kerk, 687-689)
Mediteren met de heilige Jozefmaria
Het hart heeft dan behoefte aan het onderscheiden en aanbidden van ieder van de drie goddelijke Personen afzonderlijk. Het is op een bepaalde manier een ontdekking die de ziel doet in het bovennatuurlijk leven, zoals een pasgeboren kind dat de ogen opent voor het leven. En de ziel onderhoudt zich liefdevol met de Vader en met de Zoon en met de Heilige Geest. En zij onderwerpt zich gemakkelijk aan de werking van de levendmakende Parakleet die zich, zonder dat wij het verdienen, aan ons overlevert: zijn gaven en de bovennatuurlijke deugden. (Vrienden van God, 306)
De leerlingen die getuigen waren geweest van de heerlijkheid van de verrijzenis, ervaren nu de kracht van de Heilige Geest en hun verstand en hun hart openden zich voor een nieuw licht. Ze waren Christus gevolgd en hadden zijn leer in geloof aanvaard, maar ze konden niet altijd tot de diepe betekenis ervan doordringen. De komst van de Geest der waarheid was nodig om de volle waarheid te kunnen begrijpen. Ze wisten dat ze alleen bij Jezus woorden van eeuwig leven konden vinden en ze waren bereid Hem te volgen en hun leven voor Hem te geven. Maar ze waren zwak, en toen het uur van de beproeving kwam vluchtten zij en lieten ze Hem alleen.
Op de dag van Pinksteren was dat allemaal voorbij: de Heilige Geest, de Geest van sterkte, maakt hen standvastig, zeker en moedig. In de straten en op de pleinen van Jeruzalem hoort men de moedige en meeslepende woorden van de apostelen. (Christus komt langs, 127)
3. Wat is de eigennaam en andere titels van de Heilige Geest?
“De term "Geest" is een vertaling van de Hebreeuwse term ruach, die allereerst adem, lucht of wind betekent. Jezus gebruikt juist dit zintuiglijke beeld van de wind om Nikodemus een idee te geven van de transcendente nieuwheid van Hem die persoonlijk Gods adem is, de goddelijke Geest. Anderzijds zijn "Geest" en "Heilig" goddelijke attributen die gemeenschappelijk zijn aan de drie goddelijke personen. Maar door de twee termen met elkaar te verbinden duiden de Schrift, de liturgie en het theologisch taalgebruik op de onuitsprekelijke persoon van de Heilige Geest en sluiten de dubbelzinnigheid uit die mogelijk is in andere gevallen waarin men "geest" en "heilig" gebruikt.”
“Wanneer Jezus de komst van de Heilige Geest aankondigt en belooft, noemt Hij Hem "Paracleet", letterlijk: "Hij die erbij geroepen wordt", ad-vocatus. "Paracleet" wordt gewoonlijk vertaald met "Helper", waarbij Jezus de eerste helper is. De Heer zelf noemt de Heilige Geest ook"Geest der waarheid".”
“Behalve zijn eigen naam die het meest gebruikt wordt in de Handelingen van de Apostelen en de Brieven, vindt men bij de heilige Paulus de benamingen: de "Geest der belofte", de "Geest van kindschap", de "Geest van Christus", de "Geest des Heren", de "Geest van (onze) God" en bij de heilige Petrus: de "Geest der heerlijkheid".” (Catechismus van de Katholieke Kerk, 691-693)
Mediteren met de heilige Jozefmaria
Zoek dikwijls omgang met de Heilige Geest, de Grote Onbekende. Hij is het die jou moet heiligen.
Vergeet niet dat je een tempel van God bent. - De Trooster is in het binnenste van je ziel: luister naar Hem en volg gewillig Zijn ingevingen op. (De Weg, 57)
4. Welke symbolen van de Heilige Geest zijn er in de Heilige Schrift?
Het water van de doop symboliseert de werking van de Heilige Geest in de ziel. Het vuur omdat de Heilige Geest op de ochtend van Pinksteren in de vorm van tongen “als van vuur” op de discipelen neerdaalde en hen met Hem vervulde. De spirituele traditie behoudt deze symboliek van vuur als een van de meest sprekende uitingen van de werking van de Heilige Geest. De duif omdat, wanneer Christus uit het water van zijn doop komt, de Heilige Geest in de vorm van een duif neerdaalt en op Hem rust. Het is het beeld dat in de kunst het meest wordt gebruikt om de Derde Persoon van de Heilige Drie-eenheid weer te geven. (Catechismus van de Katholieke Kerk, 694-701)
Mediteren met de heilige Jozefmaria
In boeken die hij las, lag altijd een strookje papier dat als bladwijzer diende. Daar stond met grote en duidelijke letters geschreven, of beter gezegd, gegraveerd: Ure igne Sancti Spiritus! Ontsteek in mij het vuur van de Heilige Geest! Ik zou dit goddelijk vuur graag in jou, Christen, achter willen laten: gegraveerd in je ziel, brandend op je lippen, aanstekelijk in je daden. (De Smidse, 923)
Innerlijke dorheid is geen lauwheid. In de mens die lauw is wordt het water van de genade niet opgenomen, maar loopt het zonder meer weg… Daarentegen zijn er schijnbaar dorre akkers, die genoeg hebben aan een paar regendruppels om op zijn tijd bloemen en heerlijke vruchten voort te brengen. Wanneer raken wij er eindelijk van overtuigd dat het belangrijk is op ieder moment aan de oproep van God gehoor te geven? Juist dat verwacht God van ons! (De Smidse, 224)
5. Wat is de gezamenlijke zending van Jezus Christus en de Heilige Geest in de heilsgeschiedenis?
Jezus openbaart de Heilige Geest pas volledig na zijn verrijzenis. Beetje bij beetje openbaart hij de Geest in zijn onderricht aan de menigte, bijvoorbeeld wanneer hij onthult dat zijn vlees voedsel zal zijn voor het leven van de wereld, en wanneer hij spreekt met Nicodemus, met de Samaritaanse vrouw en met degenen die deelnemen aan het Loofhuttenfeest.
Tegen zijn leerlingen spreekt hij openlijk over Hem wanneer hij hen leert bidden: “Als gij dus, ofschoon ge slecht zijt, goede gaven aan uw kinderen weet te geven, hoeveel te meer zal dan uw Vader in de hemel de heilige Geest geven aan wie Hem erom vragen.” (Luc. 11,13). En wanneer hij hen vertelt dat zij geroepen zullen worden om te getuigen, zegt hij: “Maakt u echter, wanneer men u overlevert niet bezorgd over het hoe of wat van uw spreken: op dat ogenblik zal u worden ingegeven wat gij moet zeggen. Want niet gij zijt het die spreekt, maar door u spreekt dan de Geest van uw Vader.” (Mat. 10,19). (Catechismus van de Katholieke Kerk, 689-690)
Mediteren met de heilige Jozefmaria
Onze Heer Jezus wil het zo: we moeten Hem van dichtbij volgen. Er is geen andere weg. Dit is het werk van de Heilige Geest in iedere ziel, ook in die van jou: wees volgzaam, leg God niets in de weg, tot Hij van je arme lichaam een Gekruisigde heeft gemaakt. (De Voor, 978)
Net zoals de eersten die daarvoor op de dag van Pinksteren naar Petrus kwamen, zijn ook wij gedoopt. Door het doopsel heeft God, onze Vader, bezitgenomen van ons leven, ons ingelijfd in het leven van Christus en ons de Heilige Geest gestuurd. De Heer, zegt de Heilige Schrift, heeft ons gered door het bad van de wedergeboorte en de vernieuwing die het werk zijn van de Heilige Geest. Want Hij heeft de Geest overvloedig over ons uitgestort door Christus onze Heiland. Zo zijn wij door zijn genade gerechtvaardigd en erfgenamen geworden van het eeuwig leven waar onze hoop op gericht is.” (Christus komt langs, 128)
6. Hoe werkt de Heilige Geest in het leven van Christenen?
“Niemand kan zeggen: ‘Jezus is Heer’, behalve door de invloed van de Heilige Geest”, zegt de heilige Paulus in de brief aan de Korinthiërs. En in de brief aan de Galaten: “God heeft de Geest van zijn Zoon in onze harten gezonden, die roept: ‘Abba, Vader’.” Kennis van het geloof is alleen mogelijk in de Heilige Geest. Om in contact te komen met Christus, is het allereerst noodzakelijk om door de Heilige Geest te zijn aangetrokken. De Heilige Geest komt samen met de Allerheiligste Drie-eenheid in de ziel wonen door het sacrament van het Doopsel. De Heilige Geest met zijn genade is de eerste die ons tot het geloof wekt en ons inwijdt in het nieuwe leven dat voortkomt uit de kennis van de ene ware God en degene die Hem gezonden heeft, Jezus Christus. (Catechismus van de Katholieke Kerk, 737-742)
Mediteren met de heilige Jozefmaria
Het is de moeite waard dat we ons volledig geven en beantwoorden aan de liefde van God en aan het vertrouwen dat Hij in ons stelt. Het is vooral de moeite waard dat we het besluit nemen om ons Christelijk geloof serieus te nemen. Als wij de geloofsbelijdenis bidden belijden wij ons geloof in God de almachtige Vader, in Jezus Christus zijn Zoon die gestorven en verrezen is, in de Heilige Geest die Heer is en het leven geeft. Wij belijden dat de ene, heilige, katholieke en apostolische Kerk het Lichaam van Christus is dat door de Heilige Geest wordt bezield. Wij belijden vol blijdschap de vergiffenis van de zonden en de hoop op het eeuwig leven. Dringen deze waarheden tot in het diepst van ons hart door, of komen ze alleen maar op onze lippen? De goddelijke boodschap van Pinksteren, de boodschap van overwinning, vreugde en vrede moet een onwrikbaar fundament zijn voor het denken, handelen en leven van iedere Christen. (Christus komt langs, 129)
Een redenering die vrede geeft en die de Heilige Geest diegenen aan de hand doet die de wil van God liefhebben: ‘De Heer is mijn herder, niets zal mij ontbreken’. Wat zou een mens die deze woorden met overtuiging herhaalt, nog kunnen verontrusten? (De Weg, 760)
7. Wat zijn de gaven van de Heilige Geest?
De gaven van de Heilige Geest die in de ziel van de Christen zijn gegoten, brengen de deugden tot volmaaktheid en maken de gelovigen gehoorzaam om in hun dagelijkse handelingen met bereidwilligheid en liefde de goddelijke ingevingen te volgen. De zeven gaven van de Heilige Geest zijn: wijsheid, inzicht, raad, sterkte, kennis, vroomheid en ontzag voor God. (Catechismus van de Katholieke Kerk, 1830-1831)
Mediteren met de heilige Jozefmaria
De Derde Persoon van de Allerheiligste Drie-eenheid —de zoete gast van de ziel— overstelpt ons met zijn gaven: wijsheid, verstand, raad, sterkte, wetenschap, godsvrucht, vreze des Heren. (Vrienden van God, 92)
Met de gave der godsvrucht helpt de Heilige Geest ons onszelf met zekerheid te beschouwen als kinderen van God. Wij, kinderen van God, waarom zouden wij bedroefd zijn? Droefheid is het residu van egoïsme. Als we voor de Heer willen leven, zal de blijdschap ons niet ontbreken, ook niet als we onze fouten en kleinheden ontdekken. De blijdschap dringt ons gebedsleven binnen, tot we uiteindelijk niet anders kunnen dan in gezang uitbarsten: want wij beminnen en de zang is een zaak van verliefden. (Vrienden van God, 92)
Onder de gaven van de Heilige Geest is er één die wij, Christenen, naar mijn mening in het bijzonder nodig hebben: de gave van wijsheid waardoor we God kennen en smaken en in staat zijn de situaties en de gebeurtenissen in ons leven naar waarheid te beoordelen. (…) De Christen ziet al het goede dat er in de mensheid is, hij hecht waarde aan oprechte blijdschap, hij houdt zich niet afzijdig van aardse aspiraties en idealen. Integendeel, dit alles leeft in het diepst van zijn ziel, hij deelt erin en beleeft het met een bijzonder invoelingsvermogen, want niemand kent de diepere dimensie van de menselijke ziel beter dan hij. (Christus komt langs, 133)
8. Hoe heeft de Heilige Geest Maria voorbereid door zijn genade? Wat betekent het dat zij “vol van genade” is?
De Heilige Geest heeft Maria door zijn genade voorbereid. Het was passend dat de moeder van Hem in wie “de godheid in heel haar volheid lijfelijk aanwezig is” zelf “vol van genade” zou zijn.
“In Maria verwezenlijkt de heilige Geest de liefdevolle heilsbeschikking van de Vader. Het is van de heilige Geest dat de Maagd de Zoon van God ontvangt en ter wereld brengt. Haar maagdelijkheid wordt unieke vruchtbaarheid door de kracht van de Geest en het geloof.”
“Tenslotte begint de Heilige Geest door Maria de mensen, als ‘het voorwerp van de welwillende liefde van God,’ tot gemeenschap met Christus te brengen.” (Catechismus van de Katholieke Kerk, 721-726)
Mediteren met de heilige Jozefmaria
Het is terecht dat de Vader, de Zoon en de Heilige Geest de Maagd Maria kronen tot Koningin en Heerseres van heel de schepping. Profiteer van haar macht! Heb de kinderlijke moed je aan te sluiten bij dit feest in de hemel. Omdat ik geen kostbare edelstenen of deugden heb aan te bieden, kroon ik de Moeder van God, die ook mijn Moeder is, met de kroon van mijn fouten, die ik heb uitgeboet. Vooruit maar! (De Smidse, 285)
In haar allerzuiverst hart wordt Maria een en al heiligheid in het zicht van de nederigheid van God: De Heilige Geest zal over u komen en de kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen; daarom ook zal wat ter wereld wordt gebracht, heilig genoemd worden, Zoon van God. De nederigheid van de Heilige Maagd is het gevolg van de onpeilbare diepte aan genade die voortvloeit uit de Menswording van de Tweede Persoon van de Allerheiligste Drie-eenheid in de schoot van zijn steeds Onbevlekte Moeder. (Vrienden van God, 96)
Om meer te leren: Catechismus van de Katholieke Kerk, hoofdstuk drie: Ik Geloof in de Heilige Geest, nrs. 683-686