Van 25 tot en met 28 september ondernam Paus Leo XIV zijn eerste apostolische reis naar Frankrijk. Parijs, Saint-Denis, Lourdes en Metz: in vier dagen bezocht de Paus plaatsen die elk een bepaald aspect van Frankrijk en van haar christelijke geschiedenis weerspiegelen. Hier geven we, dag voor dag, een overzicht van de belangrijkste momenten van het bezoek, samen met rechtstreekse links om de verschillende evenementen alsnog te kunnen bekijken en zijn homilieën te kunnen lezen.
Vrijdag 25 september:
- Ontmoeting met de autoriteiten, het maatschappelijk middenveld en leden van het diplomatiek corps – het Élysée-paleis
- Toespraak in het hoofdkantoor van de UNESCO in Parijs
- Vespers in de kathedraal Notre-Dame in Parijs
- Gebedswake met jongeren in de «Stade de France»
Zaterdag 26 september:
- Bezoek aan het Maison Bakhita
- Ontmoeting met de synodale vergadering, de catechumenen en de nieuwgedoopten
- Massale misviering op de Place de la Concorde
- Gebed bij de grot van Massabielle, in Lourdes
Zondag 27 september:
- Ontmoeting met de bisschoppen van Frankrijk
- Mis op het voorplein van het heiligdom van Lourdes
- Ontmoeting met de zieken van het Accueil Notre-Dame
- Rozenkransgebed en fakkeltocht
Maandag 28 september:
- Interreligieuze bijeenkomst in Metz
- Bijeenkomst«Naar de wortels van Europa voor vrede en eenheid»
- Mis in de kathedraal van Metz: vergeving in de«Lanterne du Bon Dieu
ROME – PARIJS - SAINT-DENIS – PARIJS
Vrijdag 25. Ontmoeting met de autoriteiten, het maatschappelijk middenveld en leden van het diplomatiek corps – het Élysée-paleis
De Paus begon zijn bezoek aan Frankrijk vrijdag in het Élysée-paleis, waar hij werd ontvangen door de president van de Republiek. Na een kort privégesprek met de president hield de Paus een toespraak waarin hij de geschiedenis en de roeping van het Franse volk belichtte, met de menselijke waardigheid als rode draad.
Tijdens zijn toespraak definieerde Paus Leo XIV «Frankrijk als een cultureel, artistiek en spiritueel baken». Daarbij benadrukte hij de restauratie van de Notre-Dame kathedraal als «het symbool van herwonnen hoop, het bewijs dat wat men voor altijd vernietigd waande, dankzij ieders medewerking opnieuw tot leven kan komen».
Toen hij sprak over de christelijke wortels van het land en het nationale motto, wees hij erop dat «Vrijheid, gelijkheid en broederschap (...) verwijzen naar universele ethische eisen die ook in de evangelische boodschap een onuitputtelijke bron van inspiratie en vervulling vinden.»
De Paus wijdde een centraal onderdeel van zijn boodschap aan de verdediging van het leven. Hij uitte zijn «bezorgdheid over de huidige ontsporingen in samenlevingen die het gevaar lopen wetenschap en technologie te misbruiken voor winstgevende ondernemingen die genetische manipulatie, draagmoederschap, de aankoop van organen of het aanbieden van een geprogrammeerde dood bevorderen.» Hij bevestigde «nogmaals met klem dat de bescherming van het recht op leven de onmisbare grondslag vormt voor elk ander mensenrecht.» En hij pleitte «voor een juiste seculiere opvatting die niet inhoudt dat religie uit de openbare ruimte of het onderwijs wordt uitgesloten, maar dat er wordt gewerkt aan een dialoog tussen de staat en de religieuze instellingen, waarbij zij hun krachten bundelen ten dienste van het algemeen welzijn.»
Tot slot deed hij een krachtige oproep tot vrede en drong hij erop aan om zich nooit bij oorlog neer te leggen of deze als «onvermijdelijk» te beschouwen. «Vrede is geen evenwicht tussen krachten, maar wordt elke dag opgebouwd door dialoog en gerechtigheid», bevestigde hij terwijl hij onderstreepte «dat Frankrijk de roeping heeft om een onvermoeibare bouwer van vrede» te zijn.
De volledige toespraak kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Vrijdag 25. Toespraak in het hoofdkantoor van de UNESCO in Parijs
Op uitnodiging van de directeur-generaal bracht de Heilige Vader een bezoek aan het hoofdkantoor van de UNESCO om te spreken over menselijke waardigheid, vrede en dialoog in het tijdperk van kunstmatige intelligentie.
Gedurende zijn toespraak herhaalde de Paus dat hij «deze Organisatie beschouwt als een bevoorrechte gesprekspartner ten dienste van het algemeen welzijn» en hernieuwde hij zo de toezegging «van 75 jaar samenwerking van de Heilige Stoel met de UNESCO als een plek waar de mensheid nadenkt over zichzelf, over haar geschiedenis en over haar toekomst.»
Gezien de huidige neiging om veel antwoorden als vanzelfsprekend te beschouwen, stelde de Paus voor om terug te keren naar de essentiële vraag: «Wat betekent het om mens te zijn?». Hij herinnerde eraan dat «de mens bovenal een wezen is dat verwekt en geboren is. Mens zijn betekent dus in de eerste plaats kind zijn. Niemand van ons heeft ervoor gekozen om mens te zijn. (...) als kinderen zijn we allemaal broers en zussen.» Hij onderstreepte ook onze hulpbehoevendheid: «We zijn van nature arm; we hebben brood en woorden nodig, aandacht en genegenheid». Onze menselijkheid is dus vanaf het begin «een geschenk en een beproeving, een belofte en een verantwoordelijkheid.»
Uit die gemeenschappelijke waardigheid vloeit een bijzondere verantwoordelijkheid voort: «degenen die werkzaam zijn op het gebied van onderwijs, wetenschap en cultuur zijn des te meer geroepen om voor ieder mens te zorgen, opdat de schoonheid van onze vrijheid kan schitteren.» In dit verband waarschuwde hij voor het ontmenselijkende effect dat technologie kan hebben: kunstmatige intelligentie, zo merkte hij op, «kan geen antwoord geven op vragen over de zin van het menselijk leven.» Hij moedigde «de internationale gemeenschap als geheel aan om bijzondere aandacht te besteden aan de bescherming van kinderen en jongeren. In het digitale tijdperk mag hun kwetsbaarheid nooit een aanleiding worden voor uitbuiting.»
Ondanks de genoemde risico’s sloot de Paus af met een boodschap van vertrouwen. Hij stelde de verleiding tot overheersing — gesymboliseerd door de toren van Babel — tegenover de gemeenschap van Pinksteren, waar elk volk de vredesboodschap in zijn eigen taal hoort, en sloot af met een centrale uitspraak: «Elk kind dat geboren wordt, brengt hoop.»
De volledige toespraak kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Vrijdag 25. Vespers in de kathedraal Notre-Dame in Parijs
Nadat hij tweeënhalve kilometer had gelopen tussen Notre-Dame des Champs en Place Saint-Michel, ging de Heilige Vader de vespers voor in de kathedraal Notre-Dame van Parijs in aanwezigheid van zo’n 8.000 priesters, religieuzen en seminaristen. Hoewel de bijeenkomst bedoeld was voor de gewijde gemeenschap, sloot zijn boodschap rechtstreeks aan bij de uitdagingen, het werk en de dagelijkse ervaringen van ieder mens.
Bij het binnengaan zei de Paus: «Alleen al het binnengaan brengt ons oog in oog met een schoonheid die tot ons onrustige hart spreekt en het tot vrede roept. (…) De edele eenvoud van zang, woord en liturgisch gebaar kan voor velen een opening worden, een oase van vrede in een digitale overprikkelde en lawaaierige samenleving.»
Tijdens zijn toespraak benadrukte de Paus dat «de christelijke gemeenschap geen enclave is waarin men zich terugtrekt om zich tegen zijn eigen tijd te beschermen.» Hij herinnerde eraan dat God zelf de christenen heeft geroepen om «zijn Zoon te volgen in een wereld die al bewoond is, al in beweging is en al getekend is door zowel de ellende als de goedheid van mensen» en pleitte voor een gemeenschap met open deuren. «In dit werk vormen de lekengelovigen de levende voorpost van de Kerk op de kruispunten van het dagelijks leven»: in het klaslokaal, op kantoor, thuis of op het land.
Om die toewijding vol te houden zonder uitgeput te raken, benadrukte de Heilige Vader hoe belangrijk het is om in het gebed aandacht te besteden aan het innerlijke leven en de vriendschap met God. Hij baseerde zich daarbij op de woorden van de Franse mystica Madeleine Delbrêl: «Zonder het gebed zouden wij de God van de liefde niet liefhebben. Wij zouden zijn dienaren, zijn strijders of zelfs zijn leerlingen kunnen zijn; maar wij zouden noch de liefhebbende kinderen van onze Vader, noch de vrienden (...) van Jezus Christus zijn». Hij waarschuwde voor het gevaar om het geloof te reduceren tot louter activisme. Tegenover de moedeloosheid van een tijdperk dat gekenmerkt wordt door haast en onzekerheid, sloot hij af met een duidelijke boodschap: «Het is de hoop die ons in beweging brengt, niet de berusting.»
De volledige toespraak kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Vrijdag 25. Gebedswake met jongeren in de «Stade de France»
Ongeveer 80.000 jongeren vulden het Stade de France in Saint-Denis voor een feestelijke gebedswake die de eerste dag van het bezoek van de Paus afsloot. De avond begon met Chloé, een 25-jarige apothekeres die zich inzet voor de Parijse volkswijken, en François, een student landbouwkunde en scoutleider uit Bourgondië. Beiden brachten hun twijfels naar voren over hoe je het geloof kunt doorgeven zonder het op te dringen en hoe je een levensweg kunt kiezen zonder de moed te verliezen.
De Heilige Vader luisterde aandachtig en formuleerde de zorgen die op deze generatie drukken: de onzekerheid van toekomstplannen, de kwetsbaarheid van relaties, «de vermoeidheid door het staren naar schermen en de angst voor de klimaatverandering of de economische en internationale situatie». In reactie op de druk om er goed uit te zien en te presteren, uitte hij directe kritiek op de digitale levensstijl die voldoening belooft maar tot isolatie leidt, en waarschuwde hij voor het gevaar om gedreven te worden «om alles te hebben, maar niemand te zijn; om een grote hoeveelheid ‘likes’ te krijgen, maar alleen met zichzelf achter te blijven».
Aan degenen die op zoek zijn naar hun roeping, wees hij erop dat God niet met omwegen spreekt, maar dat Hij «iedereen bij zijn of haar naam aanspreekt». Als richtinggevende kompas voor het onderscheidingsproces stelde hij voor om steun te zoeken in het gebed, in de hulp aan de meest kwetsbaren en in het zoeken naar «een zeldzame en zo noodzakelijke stilte, ver weg van het lawaai van de media», waarbij hij de jongeren aanmoedigde om hun angst te overwinnen om vrijgevig te antwoorden: «Hier ben ik, Heer!».
In zijn daaropvolgende overweging verwees de Paus naar een kernbegrip van de Franse identiteit: vrijheid. Hij omschreef dit niet als een abstract begrip, maar als «een levende relatie met Jezus» die zich uit in alledaagse beslissingen. In die zin stelde hij een heel eenvoudige regel voor om te weten of een keuze juist is: «Het goede schenkt leven, het neemt het nooit weg; het goede zorgt voor anderen, het neemt niet voor zichzelf».
De wake combineerde gebed met een feestelijke sfeer, met muziek, lichtshows, opvoeringen over de geschiedenis van de heiligen van het land en vuurwerk. Op het midden van het podium werd uitzonderlijk de Heilige Tuniek van Argenteuil tentoongesteld, naast een relikwie van het Heilig Kruis. De tuniek, die sinds de Middeleeuwen wordt vereerd als de naadloze tuniek die Christus tijdens Zijn Lijdensweg droeg, werd voor deze wake voor één keer uit het heiligdom gehaald. Voor beide relikwieën bood de Paus een laatste beeld om mee naar huis te nemen: het gewaad dat Christus werd ontnomen en het kruis dat hem werd opgelegd, worden, samen, een teken van hoop voor iedereen die vandaag op zoek is naar een diepere zin in zijn of haar leven.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
PARIJS – LOURDES
Zaterdag 26. Bezoek aan het Maison Bakhita
De tweede dag in Parijs begon in het Maison Bakhita, een opvang- en integratiecentrum voor migranten van het aartsbisdom Parijs, dat wordt beheerd door de Scalabrinische zusters en in 2021 is opgericht naar aanleiding van de oproep van paus Franciscus om mensen op te vangen, te beschermen, te ondersteunen en te integreren.
Paus Leo XIV verwees naar de heilige Josefina Bakhita — de Soedanese slavin naar wie het huis is vernoemd — en benadrukte «de cruciale rol van vrouwen bij het opbouwen van een beschaving van liefde». Hij herinnerde eraan dat de geschiedenis niet wordt geschreven door degenen die zich opdringen, maar door degenen die «ruimte maken» en vertrouwen wekken.
Tegenover de logica van rijk en arm stelde hij een andere visie voor: «Niemand is zo arm dat hij niets te geven heeft; niemand is zo rijk dat hij niets te ontvangen heeft». En hij liet een zekerheid achter: de armen zijn geen categorie, maar «het vlees van Christus zelf».
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Zaterdag 26. Ontmoeting met de synodale vergadering, de catechumenen en de nieuwgedoopten
De tweede afspraak op zaterdag bracht de Paus naar het Institut Catholique van Parijs, waar hij de Provinciale Kerkelijke Vergadering ontmoette en vooral degenen die de Kerk vernieuwen door hun besluit om zich te laten dopen: catechumenen die zich voorbereiden en pasgedoopten.
Na het aanhoren van de getuigenissen van Josué, Marielle en Sophie sprak Paus Leo XIV zijn verwondering uit over «het onvoorspelbare werk van God». In een zo geseculariseerd land als Frankrijk, zo zei hij, is het paradoxaal dat steeds meer volwassenen om de sacramenten vragen; dit is een teken van de genade die «de statistische en sociologische analyses overstijgt» en elk «vruchteloos pessimisme» tegenspreekt.
Maar hij waarschuwde voor zelfgenoegzaamheid: die verwondering «mag ons niet opsluiten in een naïeve tevredenheid», maar moet aanleiding geven tot concrete pastorale acties. Hij riep op tot een Kerk «in een fase van initiatie», die in staat is om degenen die zich tot haar wenden met «nabijheid, medeleven en tederheid» te begeleiden, waarbij het tempo van ieder individu wordt gerespecteerd en zij na het doopsel niet aan hun lot worden overgelaten, om zo die «leegte» te voorkomen waarover een van de getuigen sprak.
De Paus benadrukte dat deze nieuwe christenen niet alleen ontvangen: «Hun geloof is een schat die aan de Kerk in Frankrijk en aan de universele Kerk wordt geschonken». Hij illustreerde dit aan de hand van de heilige Augustinus, wiens geloof bij zijn doopsel nog maar een zaadje was en uitgroeide tot «een zo grote boom» die zelfs vandaag de dag nog troost biedt.
De Paus moedigde aan om steun te putten uit de Franse heiligen — de heilige Theresia van het Kindje Jezus en haar ‘kleine weg’ van vertrouwen, de heilige Martinus van Tours en zijn naastenliefde — die ons eraan herinneren dat de missie vandaag de dag wordt opgebouwd door «vooral de aanwezigheid van de Heer in het dagelijks leven te bewaren». En hij richtte een directe oproep tot de nieuwe christenen: «Wees ook jullie missionarissen van het Evangelie in deze samenleving!».
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Zaterdag 26. massale misviering op de Place de la Concorde
Het drukst bezochte evenement van de dag veranderde het monumentale Place de la Concorde in Parijs — tussen de Tuinen van de Tuilerieën en de Champs-Élysées — in een immense openluchttempel voor zo’n 700.000 mensen. Paus Leo XIV bouwde zijn homilie op rond de uitnodiging uit het Evangelie:«Wie dorst heeft, kom naar mij toe en drink», waarbij hij verwees naar een existentiële dorst - «dorst naar zingeving, waarheid en vervulling» te midden van een wereld die in een razend tempo leeft.
Tijdens de viering ging de Paus dieper in op de ervaring van de innerlijke leegte die op paradoxale wijze weer de kop opsteekt wanneer we onze doelen bereiken of onze projecten afronden. Met het oog op «al die kleine afgoden die ons gouden bergen beloven maar ons hart leeg achterlaten», herinnerde hij eraan dat voor God «niemand van ons een registratienummer is, maar een persoon, een uniek en onvervangbaar persoon».
Het aanvaarden van deze waarheid is de eerste stap om zich open te stellen voor de hoop: «Ons leven is weliswaar kwetsbaar, kwetsbaar, voorbestemd om door de dood te gaan, maar het is ook prachtig, wonderbaarlijk, in staat om zich te vernieuwen in relaties en zich open te stellen voor ware liefde.» Daarom riep hij gezinnen, jongeren en nieuwgedoopten op om hun geloof niet voor zichzelf te houden, maar het te laten overvloeien, zodat het, naar een bekend beeld van Origenes, «bronnen, putten en rivieren voor anderen“ wordt.
De volledige homilie kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Zaterdag 26. Gebed bij de grot van Massabielle, in Lourdes
Zaterdagavond landde het vliegtuig dat de Paus vanuit Parijs bracht om 19.00 uur op de luchthaven van Tarbes-Lourdes, waarna alle klokken van de stad in de Pyreneeën begonnen te luiden. Op weg naar het heiligdom stopte Leo XIV om de mensen te begroeten en vanaf een brug over de rivier de Gave, die voor de gelegenheid was omgedoopt tot «Brug Leo XIV», zegende hij een standbeeld terwijl een koor zong.
De stemmen die het «Ave Maria» zongen, maakten plaats voor de stilte toen de Paus neerknielde bij de grot van Massabielle, de plaats waar de heilige Bernadette in 1858 voor het eerst de «dame in het wit» zag. Net als elke andere pelgrim raakte hij de rots van de grot aan en dronk hij van het water uit de bron. Daarmee gaf hij gehoor aan het verzoek dat Maria aan Bernadette had gedaan: «Ga drinken aan de bron en was u daar.»
Vervolgens bad hij in stilte tot Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes voor Frankrijk. Hij vroeg voor het Franse volk om «de gave van broederlijke eendracht» en om een harmonieuze samenleving «waarin alle geweld en alle haat worden verbannen» en waarin iedereen kan «werken, een gezin kan stichten en zijn leven tot het einde toe in rust en sereniteit kan volbrengen». Hij bad om «wijze en edelmoedige leiders», die in staat zijn de mensenrechten te verdedigen en «de logica van de oorlog voorgoed» te verwerpen.
In het laatste deel van zijn gebed vertrouwde hij de christelijke gezinnen en de roepingen toe aan Maria. In het bijzonder bad hij voor «de zieken en de lijdenden» en voor degenen die hen begeleiden en naar Massabielle waren gekomen om kracht en genezing te komen putten. Nadat hij ook de overledenen aan Maria had toevertrouwd, werd het bezoek besloten met een gebaar van diepe verering, voorbehouden aan de pausen: de schenking van een gouden roos aan Maria.
De volledige toespraak kan je hier in het Nederlands lezen.
LOURDES
Zondag 27. Ontmoeting met de bisschoppen van Frankrijk
De derde dag begon in Lourdes met een besloten ontmoeting met de Franse bisschoppen. Voordat de bijeenkomst begon, bleef de Paus even staan bij een beeld van een huilend kind, dat symbool staat voor de slachtoffers van misbruik.
Paus Leo XIV moedigde de herders aan om zich ondanks de fouten uit het verleden niet te laten ontmoedigen: «Sta daarom vol hoop op, en word niet moe het Evangelie te verkondigen!» Hij benadrukte de plaats van de Kerk in het publieke debat – een stem die «Ook al wordt het niet altijd gehoord, toch wordt ernaar uitgekeken. Ook al wordt er niet altijd naar geluisterd – met name bij essentiële kwesties die de fundamenten van de beschaving raken – toch noodzakelijk» is. Hij riep op om de vrijheid van de Kerk te verdedigen om te evangeliseren en in alle vrijheid onderwijs te geven, binnen het bijzondere Franse secularisme.
Wat het misbruik van minderjarigen betreft, bedankte hij voor de genomen maatregelen en riep hij op om de ingeslagen weg van luisteren, de waarheid zoeken, recht doen, vergeving schenken, herstel bieden en de vastberaden inzet voor een cultuur van preventie en bescherming tegen deze misdrijven voort te zetten, en «daarbij de grootst mogelijke waakzaamheid te betrachten».
De Paus plaatste het gezin centraal in de toekomst van de samenleving. Hij herinnerde eraan dat het binnen het gezin is dat men «leert samenleven, de ander te respecteren, diversiteit te aanvaarden, elkaar te steunen, vrijgevig te zijn, zichzelf onbaatzuchtig weg te geven». Vanuit die overtuiging besloot hij zijn boodschap met een uitdrukkelijke wens: «dat Jezus ten volle leeft in de katholieke gezinnen van Frankrijk en hen verlicht met zijn aanwezigheid!»
De volledige toespraak kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Zondag 27. Mis op het voorplein van het heiligdom van Lourdes
Ongeveer 100.000 gelovigen, waaronder talrijke zieken in een rolstoel die door vrijwilligers werden begeleid, vulden vanaf zonsopgang de weide van het heiligdom van Lourdes, aan de oever van de rivier de Gave en tegenover de grot, voor de zondagsmis.
In zijn homilie kwam Paus Leo XIV terug op de kern van de boodschap die Maria aan de heilige Bernadette had toevertrouwd: de bekering. Hij herinnerde aan de drievoudige oproep «Boete! Boete! Boete!» die in Massabielle weerklonk, en legde uit dat boetedoening «een werk is dat voortkomt uit liefde».
Hij herinnerde ook aan een andere uitspraak van Maria tot Bernadette, die haaks staat op een samenleving die gericht is op welzijn: «Ik beloof je niet dat je gelukkig zult zijn in deze wereld, maar in de volgende». Tegenover de stromingen die de waarde van het menselijk leven in het licht van ziekte, lijden of ouderdom opnieuw willen definiëren, stelde hij Lourdes voor als de plaats waar «geen enkele kwetsbaarheid afgewezen» wordt. Aan de zieken verzekerde hij dat hun krukken, hun rolstoelen en verborgen tranen «geen obstakels» zijn en dat hun rol in de Kerk onvervangbaar is.
Tot alle pelgrims zei hij: «Jullie zullen Lourdes niet verlaten zoals jullie hier zijn aangekomen: jullie zullen vertrekken als missionarissen van de hoop!»
Voor het Angelus herinnerde hij eraan dat Maria in deze grot verscheen met de rozenkrans in de hand. Hij nodigde alle christelijke gemeenschappen uit om tijdens de maand oktober de rozenkrans te bidden, opdat «de oorlogen stoppen en de vrede wordt hersteld tussen de volkeren die in conflict zijn».
De volledige homilie kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Zondag 27. Ontmoeting met de zieken van het Accueil Notre-Dame
’s Middags bracht Leo XIV een bezoek aan het Accueil Notre-Dame, het huis van het heiligdom dat zich toelegt op de opvang en verzorging van zieke pelgrims, om een moment van verbondenheid met hen en hun begeleiders te delen.
Vanuit het tafereel van de Aankondiging — dit jaar het pastorale thema van het heiligdom — richtte de Paus zijn boodschap op de blik van Maria, die ieder mens beschouwt «als een uniek persoon» en bevestigt dat «niemand onzichtbaar is in de ogen van God». Op deze zekerheid baseerde hij de onvervreemdbare waarde van ieder mens en herinnerde hij eraan dat de menselijke persoon «‘waardig’ [is] om het eenvoudige feit dat hij bestaat en de eeuwigheid als doel heeft». Over deze waardigheid liet hij geen twijfel bestaan: «Zijn waardigheid is niet meetbaar en staat niet ter discussie».
Zich bewust van situaties die gekenmerkt worden door «soms verschrikkelijke pijnen», sprak hij zich duidelijk uit in het debat over het levenseinde en verwierp hij «de verleiding om het leven te beëindigen onder het mom van vals medeleven». Daarbij benadrukte hij: «Wat legaal is, is niet noodzakelijkerwijs moreel».
Toen richtte hij zich tot artsen, verpleegkundigen, brancardiers en vrijwilligers en omschreef hij de kern van hun roeping als volgt: «zorgen voor een persoon die lijdt, en hem of haar niet uit de weg ruimen». Nadat hij had opgeroepen de structuren voor palliatieve zorg en onderzoek verder te ontwikkelen en «de zieken met tederheid te begeleiden» — zoals hier in Lourdes gebeurt — richtte hij een krachtige oproep tot hen: «wees gepassioneerde dienaren van het leven!». Hij benadrukte ook de waarde van hun dagelijkse inzet met een overweging die hun werk verheft: «Door het lichaam te verzorgen, verzorgen jullie ook de ziel».
Als afsluiting van de ontmoeting richtte de Paus zich met enkele woorden tot de zieken: «Jullie zijn geen last, jullie zijn het kloppende hart van onze mensheid en een kostbare schat voor de Kerk».
De volledige toespraak kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Zondag 27. Rozenkransgebed en fakkeltocht
Zondagavond werd het heiligdom verlicht door talloze kleine lichtjes. Duizenden pelgrims, van wie velen ziek waren en op brancards of in rolstoelen zaten, trokken met een kaars in de hand voort terwijl ze samen met de Paus de rozenkrans baden, in navolging van het verzoek dat Onze-Lieve-Vrouw via de heilige Bernadette aan de priesters richtte: «Laat men hier in processie naartoe komen".
Paus Leo XIV sprak over dat licht als een teken van hoop die zelfs in tijden van ziekte niet dooft. Hij richtte zich vooral tot de zieken en gaf hen enkele woorden van de heilige Paulus mee:«Het lijden van deze tijd is niet te vergelijken met de heerlijkheid die in ons zal worden geopenbaard".
Hij herinnerde eraan dat in Maria, de Onbevlekte Ontvangenis,«alles opnieuw begint, alles weer mogelijk wordt, zowel voor de wereld als voor ieder van ons» en samen met de heilige Bernardus stelde hij haar voor als een ster voor wie zich verloren voelt: «Als je tot haar bidt, wanhoop je niet».
De Paus eindigde met deze woorden: «O Onbevlekte Maagd, moge dit licht dat wij vanavond vasthouden nooit in ons leven doven, maar moge het de toekomst verlichten en ons vanaf vandaag openstellen voor de beloften van het eeuwige leven.»
De volledige toespraak kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
LOURDES – METZ – ROME
Maandag 28. Interreligieuze bijeenkomst in Metz
Op maandag, de laatste dag van de reis, kwam de Paus aan in Metz, vlak bij de grens met Duitsland en Luxemburg. De stad is meerdere malen van land gewisseld en heeft in minder dan een eeuw drie oorlogen meegemaakt; daar woonde ook Robert Schuman, een van de grondleggers van de Europese Unie. In het congrescentrum dat zijn naam draagt, ontmoette Leo XIV vertegenwoordigers van verschillende religieuze tradities.
De Paus herinnerde eraan dat Schuman erin geslaagd was om «de oude scheidslijnen om te zetten in bronnen van hoop» en wees erop dat gelovigen vandaag een soortgelijke taak hebben: laten zien dat het, over de grenzen heen, altijd mogelijk is om elkaar weer te vinden en vrede op te bouwen. Hij pleitte voor een dialoog zonder complexen: «Een dialoog doet geen afbreuk aan onze identiteit, maar drukt die juist uit in alle eenvoud en waarheid.»
Hij waarschuwde ervoor godsdienst te gebruiken om geweld te rechtvaardigen. De naam van God aanroepen om onderdrukking te legitimeren, zo stelde hij, «is een aanfluiting van die naam», en religieuze uitspraken moeten helpen om «de harten en de woorden te ontwapenen».
Hij riep ook de religies op om zich op te stellen als beschermers van het leven, met name ten aanzien van de meest kwetsbaren, want «de grootsheid van een beschaving wordt niet afgemeten aan haar materiële successen, maar aan de manier waarop zij de mens omarmt, beschermt en verheft».
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Maandag 28. Bijeenkomst «Naar de wortels van Europa voor vrede en eenheid»
Vóór de Mis vond in het Robert Schuman Congrescentrum de laatste grote toespraak van het apostolisch bezoek plaats. In het Congrescentrum waren, naast president Emmanuel Macron en kardinaal Jean-Marc Aveline, ook de Franse bisschoppen, afgevaardigden van diverse bisschoppenconferenties en hoge functionarissen van de Europese instellingen aanwezig. Geïnspireerd door de historische Schuman-verklaring uit 1950, ging Paus Leo XIV in «op de wortels van Europa om vervolgens bij het heden uit te komen en naar de toekomst te kijken.»
Hij wees op de verslechtering van het geopolitieke klimaat en waarschuwde: «Tegenwoordig worden de menselijke relaties en de betrekkingen tussen staten steeds barbaarser. De waarde van het gegeven woord wordt geminacht; men gaat juist prat op leugens en bedrog.» Hij waarschuwde bovendien voor «de illusie van herbewapening» en stelde de aanwezige leiders een ongemakkelijke vraag: «We moeten ons afvragen of we vandaag de dag werkelijk creatieve inspanningen verrichten om de wereldvrede dichterbij te brengen, of dat we simpelweg proberen «het bloedvergieten van de oorlog in te dammen» en ons beter voor te bereiden op de oorlogen die naar onze veronderstelling nog moeten komen.»
Bij het aansnijden van het migratievraagstuk benadrukte hij dat de aanpak niet mag worden beperkt tot louter administratief beheer: «Iemand opvangen betekent hem of haar integreren alsof hij of zij deel uitmaakt van de eigen familie, door hem of haar de kans te bieden zijn of haar talenten, vaardigheden en gevoeligheid te ontwikkelen, maar ook om de geest van het huis dat hem of haar opvangt te doorgronden.»
Tegelijkertijd benadrukte Leo XIV, tegenover de hedendaagse haast en de obsessie om «alles, meteen te hebben», «de waarde van tijd en geduld: concrete solidariteit ontstaat niet zomaar, maar wordt met kleine stapjes tot leven gebracht om ervoor te zorgen dat niemand in de steek gelaten of vergeten wordt.
Tot slot richtte de Paus een hartstochtelijke oproep tot de nieuwe generaties: «Heb het leven op elk moment lief en wees niet bang voor de toekomst! Wees niet bang om een gezin te stichten, kinderen te krijgen, de waardigheid van elke persoon te verdedigen, vanaf het eerste moment in de schoot van de moeder tot de laatste ademtocht. Wees niet bang om onvermoeibaar te werken ten dienste van het welzijn van jullie gemeenschappen, ook door middel van politieke inzet.»
De volledige toespraak kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Maandag 28. Mis in de kathedraal van Metz: vergeving in de «Lanterne du Bon Dieu» (Lantaarn van de Goede God)
Het bezoek van de Paus aan Frankrijk werd maandagnamiddag afgesloten met de viering van de mis in de Sint-Stefanuskathedraal van Metz, het iconische kerkgebouw dat bekendstaat als de «Lantaarn van de Goede God» vanwege zijn meer dan 6.500 vierkante meter aan glas-in-loodramen, waaronder met name die ontworpen door de joodse schilder Marc Chagall. Het was het laatste openbare optreden van Leo XIV op Franse bodem.
In een regio die van oudsher getekend is door de littekens van de grens tussen Frankrijk en Duitsland, richtte de Paus zijn homilie op de kracht van vergeving. Terwijl hij over het evangeliefragment nadacht waarin wordt gesproken over het toekeren van de andere wang, erkende hij dat deze houding vaak als zwakte wordt geïnterpreteerd, en nodigde hij iedereen uit om zich innerlijk de volgende vraag te stellen: «Wat brengen houdingen als wraak, vergelding en afwijzing teweeg, zowel in de wereld als in onszelf?».
Zijn antwoord speelde rechtstreeks in op de herinnering van de stad zelf: «Jullie weten heel goed dat het niet waar is dat degene die wraak neemt sterker is dan degene die vergeeft. Het is niet waar dat degene die niet toegeeft sterker is dan degene die verzoening zoekt. Het is niet waar dat degene die met een klap de deur achter zich dichttrekt sterker is dan degene die de inspanning aangaat om samen verder te gaan.»
Zich baserend op de profeet Jesaja vergeleek Leo XIV de vrede met een huis: «Zo vereist de vrede, die een geschenk van God is, een reactie van de mensen, in een gezamenlijke inspanning. (…) In die zin herinnert het profetische Woord ons eraan dat, in een wereld die gekenmerkt wordt door beperkingen, eendracht alleen tot stand komt in de naastenliefde die vreugde en verdriet weet te delen, die weet aan te moedigen en te vergeven, zonder berekening of grenzen, zoals in een gezin»
Tot slot gebruikte de Paus het licht van de kathedraal zelf om een blik te werpen op de toekomst van Europa: «Als we deze glas-in-loodramen aanschouwen, leren we dat de toekomst van Europa niet ligt in uniformiteit, maar in de harmonie van verschillen, waarin de wond van het verleden een opening wordt waardoor het licht kan schijnen.»
De volledige homilie kan je hier in het Nederlands lezen.
Link naar website Vaticaan met video’s en fotos en de oorspronkelijke versie van de homilie in het Frans en in andere talen.
Bedankt voor het lezen van ons artikel. Je kunt op de hoogte blijven door je te abonneren op onze dagelijkse nieuwsbrief.