Het begon allemaal met een idee dat op een avond, tijdens een aperitief in het centrum ‘Les Écoles’, ter sprake kwam. Wat als we met z’n allen eens echt de tijd zouden nemen om Magnifica Humanitas, de eerste grote encycliek van Paus Leo XIV, te lezen? Niet om de tekst even vluchtig door te bladeren tussen twee vergaderingen door, maar om ons er samen echt in te verdiepen.
Zullen we met z’n allen eens een echte pauze inlassen om Magnifica Humanitas te lezen?
Met negen vertrokken we naar Saint-Malo voor een eerste sessie: een appartement met uitzicht op zee en een heel weekend om deze prachtige tekst te ontdekken en ons erin te verdiepen.
Het nuttige met het aangename combineren
Het was niet de bedoeling om ons drie dagen lang met een boek op te sluiten, maar om serieuze studie te combineren met echte ontspanning: tien uur studietijd, verspreid over het weekend, afgewisseld met zwemmen, wandelingen over de stadsmuren of langs de kust, een lekkere Bretoense pannenkoek, gebedsmomenten en natuurlijk de heilige Mis. Zo konden we de encycliek grondig bestuderen zonder afbreuk te doen aan rust of vriendschap – twee elementen die juist zoveel betekenis gaven aan het project.
de encycliek grondig bestuderen zonder daarbij afbreuk te doen aan rust of vriendschap
De organisatie werd vooraf gezamenlijk voorbereid. Twee van ons namen de praktische kant voor hun rekening – huisvesting, maaltijden en een gezamenlijk budget –, terwijl twee anderen de vormingssessies voorbereidden. Elk hoofdstuk kreeg daarbij een eigen aanpak: een quiz om de eerste sessie te openen, presentaties en discussies om de inhoud samen te vatten, en workshops in kleine groepen, waarin iedereen zich in een bepaald onderwerp verdiepte en vervolgens als ‘expert’ haar bevindingen met de anderen deelde.
Wat de encycliek ons heeft laten (her)ontdekken
Wat in de eerste plaats opvalt, is de toegankelijkheid van de tekst. Een van de deelneemsters vatte het eenvoudig samen: «Het is een toegankelijke encycliek; ik had nooit gedacht dat ik ooit zo’n encycliek zou lezen.» Magnifica Humanitas is geenszins een document dat alleen voor specialisten bestemd is. De tekst raakt heel concreet aan ons leven met kunstmatige intelligentie en aan de veranderingen die deze teweegbrengt in ons werk, ons denken en onze vrijheid.
"Het is een toegankelijke encycliek; ik had nooit gedacht dat ik ooit zo'n encycliek zou lezen."
Velen waren ook onder de indruk van de oproep van de Paus om bewust en vrijwillig afstand te nemen van AI. «Ik was getroffen door het idee om ‘te vasten van AI’, om te leren zonder erop te moeten terugvallen, zodat ik zelf de controle behoud», vertrouwt een van hen toe. Een andere verwoordt dezelfde gedachte bijna als een persoonlijk voornemen: «Dat het gebruik van AI ervoor zorgt dat ik mijn eigen creatieve vonkje niet verlies.»
«Ik ben geraakt door de lof die Leo XIV aan de zwakheid betuigt. Want in de tekortkomingen van de mensen om me heen, en in die van mijzelf, kan ik de menselijkheid aanschouwen, die niet beantwoordt aan het paradigma van optimalisatie, maar die wijsheid, creativiteit, een lang leerproces, fouten, solidariteit, liefde en lijden in zich draagt.» Die gedachte vat misschien wel samen wat we dat weekend zochten: samen herontdekken dat onze waarde niet wordt bepaald door onze prestaties.
Een idee dat gemakkelijk te kopiëren is
Dit weekend vergde geen bijzondere middelen: een appartement dat we met z’n allen hadden gehuurd, voor ieder een papieren exemplaar van de encycliek, enkele notitieboekjes en pennen, en vooral de wens om er samen de tijd voor te nemen. Misschien is dat wel de belangrijkste les: je hebt geen ingewikkelde organisatie nodig om je te laten raken door een tekst van het kerkelijk leergezag. Het volstaat om een datum af te spreken, even afstand te nemen van de dagelijkse drukte en samen te lezen.
Er is geen ingewikkeld systeem nodig om je te laten raken door een tekst van het kerkelijk leergezag.
Het weekend werd afgesloten voor de camera: enkele vrijwilligsters boden aan om er een videoverslag van te maken. Zo blijft er een levendige herinnering aan deze bijzondere dagen en krijgen anderen misschien zin om zelf een gelijkaardig initiatief te nemen.
Soms is er maar één idee nodig, dat op een avond zomaar tussen vriendinnen ter sprake komt, om iets moois in beweging te zetten.
